មនុស្ស (មៈនុស) បា. ឬ សំ. ( ន. ) (មនុឞ្យ) ជនអ្នកដឹងការខុសត្រូវ, សត្វវិសេសមួយប្រភេទជាពូជវង្សនៃមនុ, នរៈ ។
មនុស្ស ឬ អូម៉ូសាព្យាង គឺជាពូជវានរសត្វ ដែលមានដើមកំណើតនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក ដែលពេលបច្ចុប្បន្ននេះបានរីករាលដាលដល់ទ្វីបផ្សេងៗក្នុងពិភពលោកទាំងមូលលើកលែងតែទ្វីបអង់តាកទិច។ វាស្ថិតនៅក្នុងគ្រួសារ Hominidae ហើយជាពូជតែមួយគត់ក្នុងក្រុម Homo ដែលពូជដទៃទៀតក្នុងក្រុមនេះបានផុតពូជអស់។ ផូស៊ីលចាស់បំផុតរបស់ពូជនេះ ត្រូវបានរកឃើញនៅទីតាំង Djebel Irhoud ក្នុងប្រទេសម៉ារ៉ុក ដែលមានអាយុកាលប្រហែល ៣០០,០០០ ឆ្នាំ។ ក្នុងចំណោម hominids ទាំងអស់ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន មនុស្សមានភាពលេចធ្លោតាមបែបសរីរសាស្ត្រ ព្រោះវាជាប្រភេទសត្វដែលធ្វើចលនាដោយជើងពីរនៅលើដី វាមានខួរក្បាលធំជាង hominids ដទៃ និងវាមិនសូវមានរោមច្រើនដូច hominids ដទៃ។មនុស្សស្រី ក៏មានរយៈពេលឈប់មានរដូវ ដែលមានភាពកម្រក្នុង hominids ដទៃទៀត។
ការមើលមនុស្ស មិនមែនមើលតែសំបកក្រៅ ឬសម្តីផ្អែមល្ហែមនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាសិល្បៈនៃការសង្កេតទៅលើទម្លាប់ និងសកម្មភាពតូចតាចដែលពួកគេបញ្ចេញមកដោយមិនដឹងខ្លួន។
១. មើលសកម្មភាពនៅពេលដែលគេមានសម្ពាធ ឬខឹងសម្បារ
ចរិតលក្ខណៈពិតរបស់មនុស្ស ច្រើនតែលេចចេញមកនៅពេលដែលអ្វីៗមិនសមតាមបំណង នៅពេលមានសម្ពាធការងារខ្លាំង ឬនៅពេលខឹង តើគេចេះគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ដែរឬទេ? ប្រសិនបើគេចាប់ផ្តើមជេរប្រទេច បោកបោះសម្ភារៈ ឬទម្លាក់កំហុសឱ្យអ្នកដទៃភ្លាមៗដោយមិនពិចារណា នោះបង្ហាញថាគេជាមនុស្សដែលយកអារម្មណ៍ជាធំ និងមិនទាន់មានភាពចាស់ទុំខាងផ្លូវចិត្ត ដែលពិបាកនឹងទុកចិត្តក្នុងការធ្វើកិច្ចការធំ។
២. មើលការរក្សាសន្យា ទោះបីជាជារឿងតូចតាចក៏ដោយ
មនុស្សដែលគួរឱ្យរាប់អាន គឺជាមនុស្សដែលមានសច្ចភាព សូមពិនិត្យមើលថាតើគេនិយាយហើយធ្វើបានតាមសម្តីដែរឬទេ? ទោះបីជាការណាត់ចួបតូចតាច ឬការសន្យថានឹងតេទៅវិញក៏ដោយ ប្រសិនបើជារឿងតូចតាចគេនៅតែធ្វើមិនបាន ឬចូលចិត្តនិយាយភូតភរដើម្បីតែរួចខ្លួន នោះមានន័យថាគេមិនសូវផ្តល់តម្លៃដល់អ្នកដទៃ និងជាមនុស្សដែលខ្វះការទទួលខុសត្រូវលើសម្តីខ្លួនឯង។
អត្ថបទទាក់ទង៖ មូលហេតុសំខាន់ៗ ៤ ដែលមនុស្សមានជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្តមើលទៅដូចធម្មតាទាំងស្រុង
៣. មើលរបៀបដែលគេនិយាយពីអ្នកដទៃនៅពីក្រោយខ្នង
អ្នកដែលយករឿងពីអ្នកដទៃមកប្រាប់អ្នក ក៏អាចយករឿងរបស់អ្នកទៅប្រាប់អ្នកដទៃបានដែរ!
ប្រសិនបើបុគ្គលម្នាក់ចូលចិត្តនិយាយដើមគេក្នុងន័យអវិជ្ជមាន ជាន់ពន្លិច ឬបរិហារកេរ្តិ៍អ្នកដទៃឱ្យអ្នកស្តាប់ដើម្បីឱ្យខ្លួនឯងមើលទៅល្អ នោះគេគឺជាមនុស្សដែលមិនគួរឱ្យទុកចិត្តបំផុត។ មនុស្សដែលមានចិត្តគំនិតវិជ្ជមាន ច្រើនតែនិយាយពីគំនិត ឬចំណុចល្អៗរបស់មនុស្សជុំវិញខ្លួន ជាជាងការចំណាយពេលនិយាយដើមគេ។
៤. មើលប្រតិកម្មរបស់គេនៅពេលឃើញអ្នកដទៃបានជោគជ័យ
ចរិតមនុស្ស អាចមើលដឹងតាមរយៈការច្រណែន នៅពេលឃើញមិត្តភក្តិ ឬអ្នកជុំវិញខ្លួនបានឡើងបុណ្យស័ក្តិ ឬមានលាភសំណាង តើគេចូលរួមត្រេកអរដោយស្មោះ ឬក៏និយាយបែបឌឺដង និយាយបង្អាប់ ឬព្យាយាមរកចំណុចអាក្រក់មកបង្ខូចជោគជ័យនោះ? មនុស្សដែលមានចិត្តទូលាយ នឹងចាត់ទុកជោគជ័យរបស់អ្នកដទៃជាការលើកទឹកចិត្ត ប៉ុន្តែមនុស្សចិត្តចង្អៀតនឹងមានអារម្មណ៍ក្តៅក្រហាយនៅពេលឃើញគេល្អជាងខ្លួន។
៥. មើលការរស់នៅ និងទម្លាប់ផ្ទាល់ខ្លួន (ភាពហ្មត់ចត់)
ការសង្កេតមើលរបៀបរៀបចំសម្ភារៈប្រើប្រាស់ ការស្លៀកពាក់ និងភាពស្អាតបាត ក៏អាចប្រាប់ពីភាពហ្មត់ចត់ក្នុងចិត្តរបស់គេដែរ មនុស្សដែលមានរបៀបរៀបរយ ច្រើនតែជាមនុស្សដែលមានការគិតច្បាស់លាស់ និងមានវិន័យខ្ពស់ ផ្ទុយទៅវិញ មនុស្សដែលរស់នៅរប៉េរប៉ៈ មិនខ្វល់ពីភាពកខ្វក់ ច្រើនតែជាមនុស្សដែលមានការគិតមិនសូវដាច់ស្រេច ឬខ្វះការយកចិត្តទុកដាក់លើព័ត៌មានលម្អិតនៃជីវិត។
៦. មើលភាពជាប់លាប់នៃចរិតលក្ខណៈ (ពេលវេលា)
“ផ្លូវឆ្ងាយទើបដឹងកម្លាំងសេះ រស់នៅយូរទើបដឹងចិត្តមនុស្ស”
មនុស្សខ្លះអាចសម្ដែងជាមនុស្សល្អបានមួយរយៈខ្លី ប៉ុន្តែមិនអាចសម្ដែងបានរហូតនោះទេ ចូរប្រើពេលវេលាដើម្បីសង្កេតមើលភាពជាប់លាប់នៃសកម្មភាពរបស់គេ ប្រសិនបើគេតែងតែធ្វើរឿងល្អៗដដែលៗ ទោះបីជាគ្មានអ្នកមើលឃើញ ឬគ្មានផលប្រយោជន៍ក៏ដោយ នោះបញ្ជាក់ថាវាជាចរិតពីកំណើតរបស់គេពិតប្រាកដ។
៧. មើលរបៀបដែលគេប្រព្រឹត្តចំពោះអ្នកដែលមានឋានៈទាបជាង
នេះគឺជាវិធីសាស្ត្រដ៏មានប្រសិទ្ធភាពបំផុតក្នុងការមើលចរិតពិត ប្រសិនបើបុគ្គលម្នាក់មានសម្តីទន់ភ្លន់ជាមួយអ្នកធំ ឬអ្នកមានអំណាច ប៉ុន្តែបែរជាប្រើសម្តីអសុរោះ ក្រអឺតក្រទម ឬមើលងាយអ្នកបម្រើតាមហាង បុគ្គលិកអនាម័យ ឬអ្នកសុំទាន នោះបញ្ជាក់ថាគេជាមនុស្សដែលចេះតែសម្ដែង និងមិនមានគុណធម៌ក្នុងចិត្តពិតប្រាកដនោះទេ។ មនុស្សដែលមានចិត្តថ្លៃថ្នូរពិតប្រាកដ គឺផ្តល់តម្លៃឱ្យមនុស្សគ្រប់គ្នាស្មើៗគ្នា ទោះក្នុងឋានៈណាក៏ដោយ។
៨. មើលរបៀបដែលគេដោះស្រាយបញ្ហាជាមួយលុយកាក់
លុយកាក់គឺជា “កញ្ចក់ឆ្លុះចរិត” ដ៏ល្អបំផុត តើគេជាមនុស្សដែលចេះចែករំលែក ឬជាមនុស្សដែលអាត្មានិយមគិតតែពីចំណេញផ្ទាល់ខ្លួន? នៅពេលញ៉ាំអីជុំគ្នា ឬធ្វើការងារដែលមានផលប្រយោជន៍រួម តើគេព្យាយាមគេចវេសមិនចេញលុយ ឬព្យាយាមកេងចំណេញពីអ្នកដទៃដែរឬទេ? មនុស្សដែលស្មោះត្រង់ នឹងមិនព្រមជំពាក់លុយគេដោយមិនសង ឬកេងប្រវ័ញ្ចញើសឈាមអ្នកដទៃដើម្បីភាពមានបានរបស់ខ្លួនឡើយ។
៩. មើលការប្រើប្រាស់ខ្សែភ្នែក និងភាសាកាយវិការ
នៅពេលសន្ទនា មនុស្សដែលស្មោះត្រង់ច្រើនតែមានខ្សែភ្នែកនឹងនរ និងសម្លឹងចំភ្នែកអ្នកសន្ទនាដោយភាពជឿជាក់ ប្រសិនបើបុគ្គលម្នាក់ចូលចិត្តងាកមើលឆ្វេងស្តាំ ភ្នែករេចរុះ ឬហាក់ដូចជាមានការលាក់លៀមក្នុងចិត្ត នោះគេអាចនឹងកំពុងនិយាយកុហក ឬមានចេតនាមិនល្អ ក្រៅពីនេះ ភាសាកាយវិការដូចជាការអោបដៃ ការមិនងាកមករកអ្នកសន្ទនា ក៏អាចបង្ហាញពីការមិនបើកចិត្ត ឬការមិនគោរពផងដែរ។
១០. មើលរបៀបដែលគេទទួលយកការរិះគន់
មនុស្សដែលរឹងរូស និងមានអញនិយមខ្ពស់ មិនចូលចិត្តឱ្យអ្នកដទៃរិះគន់ចំណុចខ្វះខាតរបស់ខ្លួនឡើយ នៅពេលមានគេផ្តល់មតិស្ថាបនា តើគេខឹងសម្បារ ងក់ងោរ ឬក៏គេចេះស្តាប់ដោយយកចិត្តទុកដាក់ និងព្យាយាមកែលម្អ? មនុស្សដែលនឹងអភិវឌ្ឍខ្លួនបានលឿន គឺជាមនុស្សដែលចេះដាក់ខ្លួន និងព្រមទទួលស្គាល់កំហុសដើម្បីកែប្រែឱ្យប្រសើរឡើង។
ការមើលមនុស្ស ត្រូវប្រើការពិចារណាឱ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ មិនគួរវាយតម្លៃភ្លាមៗត្រឹមតែចំណុចណាមួយនោះទេ ព្រោះមនុស្សម្នាក់ៗសុទ្ធតែមានកាលៈទេសៈរៀងៗខ្លួន។
About the Author
